Κυριακή, 8 Μαρτίου 2015

Βυζαντινός πολιτισμός: Αγιογραφία

Οι τοιχογραφίες, τα ψηφιδωτά και οι φορητές εικόνες αποτελούν τις κυριότερες μορφές τέχνης στον εσωτερικό χώρο ενός ναού. Με την πάροδο του χρόνου διαμορφώνεται ένα τυπικό σχήμα στην εικονογράφηση του ναού. 










Τεχνική: Βασικά χαρακτηριστικά της βυζαντινής αγιογραφίας είναι τα λεπτά, λιπόσαρκα σώματα, με τα μακριά δάχτυλα, τις κυρτές μύτες και τα μακρόστενα πρόσωπα. Η έκφραση των προσώπων είναι σοβαρή, αυστηρή και επίσημη. Τα χρώματα δεν είναι φανταχτερά, αλλά πιο σκοτεινά, ενώ ο καλλιτέχνης δεν ενδιαφέρεται καθόλου για τις σωστές αναλογίες, την προοπτική, την κίνηση των σωμάτων ή τη φωτοσκίαση.

Εργασία
Ποιες διαφορές παρατηρείτε ανάμεσα στη βυζαντινή αγιογραφία και την απεικόνιση θρησκευτικών θεμάτων από τη δυτική τέχνη έτσι όπως εξελίχθηκε την περίοδο της Αναγέννησης (απεικόνιση των μορφών, στάση, χώρος, προοπτική);




Που οφείλονται, κατά τη γνώμη σας, αυτές οι διαφορές; Ποιος είναι ο ρόλος της βυζαντινής τέχνης;

 

Σάββατο, 7 Μαρτίου 2015

Βυζαντινός πολιτισμός: Αρχιτεκτονική, μουσική και εικαστικές τέχνες



·      1. Αρχιτεκτονική των ναών




Θυμηθείτε τα προηγούμενα: Πώς ονομάζεται το αρχιτεκτονικό σχέδιο της Αγίας Σοφίας και ποια στοιχεία συνδυάζει;


Μετά την εικονομαχία, την περίοδο της Μακεδονικής δυναστείας, επικρατεί ένα νέο αρχιτεκτονικό σχέδιο. Παρατηρήστε τη στέγη αυτού του ναού. Τι σχηματίζει;


   Η Καπνικαρέα είναι ένας βυζαντινός ναός, το αρχικό κτίσμα του οποίου είναι ο σταυροειδής ναός με τρούλο, ο οποίος στηρίζεται σε τέσσερεις κίονες με ρωμαϊκά κιονόκρανα. Κτίσθηκε τον 11ο αιώνα προς τιμή της Θεοτόκου και σε ανάμνηση της Εισόδου της στο Ναό του Κυρίου. Καπνικαρέα ονομάστηκε κατά μία άποψη από αυτόν που έκτισε το Ναό εισπράττοντας τον καπνικό φόρο (είδος φόρου των οικοδομών στα χρόνια του Βυζαντίου). Πού βρίσκεται αυτός ο ναός;


Παρατηρήστε τις εικόνες. Ποια υλικά χρησιμοποιούνται συνήθως στην τοιχοποιία και την εξωτερική διακόσμηση του ναού;

 
   Η εξωτερική διακόσμηση των ναών: Τις περισσότερες φορές η διακόσμηση της εξωτερικής επιφάνειας των ναών είναι απλή και λιτή. Αντίθετα, οι εσωτερικοί χώροι κοσμούνται με διάφορα έργα τέχνης, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, φορητές εικόνες κλπ. Γιατί; 

  • Γλυπτά υπάρχουν μέσα στις εκκλησίες; 

     2. Μουσική  

              
 

Στο Βυζάντιο αναπτύχθηκαν δύο είδη μουσικής:

1. Εκκλησιαστική ή θρησκευτική μουσική: Η εκκλησιαστική ποίηση γραφόταν και προοριζόταν για να ψέλνεται κατά τη Θεία Λειτουργία και άλλες λατρευτικές τελετές. Η εκκλησιαστική μουσική είναι φωνητική και μονοφωνική, δηλαδή εκτελείται από μια μόνο φωνή ( ή περισσότερες σε ταυτοφωνία), χωρίς μουσικά όργανα. Υπήρχαν οι ποιητές ή μελωδοί που έγραφαν οι ίδιοι τα ποιήματα και τα μελοποιούσαν, πχ ο Ρωμανός ο Μελωδός. Από τον 7ο αιώνα και μετά παρατηρείται διαφοροποίηση. Ο ποιητής που γράφει τους στίχους των ύμνων ονομάζεται υμνογράφος και αυτός που συνθέτει τη μουσική μελοποιός. 



2. Κοσμική ή λαϊκή μουσική: αποτελεί συνέχεια της αρχαίας ελληνικής παράδοσης και πρόκειται για τραγούδια που τραγουδούν οι άνθρωποι στην καθημερινή τους ζωή, σε επίσημες ή λαϊκές τελετές και διασκεδάσεις: γαμήλια, ερωτικά, επιτραπέζια, ακριτικά τραγούδια, κλπ. Οι βυζαντινοί χρησιμοποιούν μουσικά όργανα στις διασκεδάσεις τους, όπως πνευστά, έγχορδα και κρουστά.  



     3. Άλλες μορφές τέχνης 

Παρατηρείστε τις φωτογραφίες και καταγράψτε μορφές της βυζαντινής τέχνης που συναντήσαμε σε προηγούμενα μαθήματα αλλά και από τα εκθέματα που είδαμε στο Βυζαντινό Μυσείο και το Μουσείο Μπενάκη.