Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου 2015

Η ενετική οικονομική διείσδυση και το σχίσμα των δύο εκκλησιών



Η ιστορία μέσα από τις πηγές: μια διδακτική εφαρμογή

άποψη της Βενετίας

Α. Η ενετική οικονομική διείσδυση
 Ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός, για να αποκρούσει τους Νορμανδούς που ήταν έτοιμοι να βαδίσουν κατά της Κωνσταντινούπολης, ζήτησε τη βοήθεια των Βενετών.
Με τη βοήθεια του πανίσχυρου βενετικού στόλου κατάφερε  να νικήσει του Νορμανδούς.

Για να ανταμείψει τους «συμμάχους» του τους παραχώρησε μια σειρά από προνόμια με το Χρυσόβουλο του 1082 (επίσημη συμφωνία, υπογεγραμμένη από τον αυτοκράτορα και σφραγισμένη με τη χρυσή του βούλα)



Αφού διαβάσετε προσεκτικά το σχετικό απόσπασμα, να απαντήσετε στις ερωτήσεις:


 1.  Ποια ήταν τα προνόμια που παραχώρησε ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός στους Βενετούς;




2. Ποιες πιστεύετε ότι ήταν οι συνέπειες του χρυσόβουλου  στην οικονομία του Βυζαντινού κράτους;


Από το χρυσόβουλο του έτους 1082

  Επιπροσθέτως παραχωρούμε στους Βενετούς τα εργαστήρια μαζί με τους επάνω ορόφους που βρίσκονται στη συνοικία του Περάματος (σημείο επιβίβασης για τη συνοικία του Γαλατά), που εκτείνεται από την Εβραϊκή Πύλη (Τσιφούτ-Καπού) ως την Πύλη της Βίγλας (Οντούν-Καπί), όπου ζουν Βενετοί και Έλληνες και [τους παραχωρούμε] τρεις σκάλες που καταλήγουν σ' αυτή την περιοχή [...].

  Δίνεται επίσης στους Βενετούς το δικαίωμα να κάνουν εμπόριο με κάθε λογής εμπορεύματα σ' όλα τα μέρη της Ρωμανίας, γύρω από τη μεγάλη Λαοδικεία, την Αντιόχεια, τη Μάμιστρα, τα Άδανα, την Ταρσό, την Αττάλεια, τη Στρόβιλο, τη Χίο, τον Θεολόγο (= Έφεσος), τη Φώκαια, το Δυρράχιο, την Αυλώνα, την Κορυφώ (=Κέρκυρα), τη Βονδιτσα (=Βόνιτσα), τη Μεθώνη, την Κορώνη, τη Ναυπλία (το Ναύπλιο), την Κόρινθο, τις Θήβες, την Αθήνα, τον Εύριπο (= Χαλκίδα), τη Δημητριάδα, τη Θεσσαλονίκη, τη Χρυσόπολη, το Περιθεώριον, την Άβυδο, τη Ραιδεστό, την Αδριανούπολη, την Άπρο, την Ηράκλεια, τη Σηλυμβρία, και την ίδια τη Μεγαλόπολη Κωνσταντινούπολη) και γενικά όλα τα μέρη που είναι κάτω από την εξουσία της ευσεβούς και ελεήμονος Εξοχότητάς μας, χωρίς να πληρώνουν εντελώς τίποτε για τις δραστηριότητές τους, δηλ. το κομμέρκιον και τους άλλους δασμούς που μπαίνουν στο δημόσιο ταμείο, το ξυλοκάλαμον, το λιμεν(ι)ατικόν, το ποριατικόν, το κανίσκιον, τις εξαφόλλεις, το αρχοντίκιον και τους άλλους εμπορικούς δασμούς. Σε όλους αυτούς τους το πους η αυτοκρατορική μου εξουσία τους δίνει το δικαίωμα να μη δέχονται οποιοδήποτε έλεγχο.

G. L. Fr. Tafel - G. M. Thomas, Urkunden zur alteren Handels- und Staatsgeschichte der Republik Venedig mit besonderer Beziehung auf Byzanz und die Levante vom 9. bis zum Ausgang des 15. Jh.s, πρώτο μέρος, Βιέννη
1856 (ανατύπ.: 'Αμστερνταμ 1964), 51-53. 

 


 Β. Το σχίσμα των δύο εκκλησιών


1. Να διαβάσετε προσεκτικά το παράθεμα από την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, (τομ. Η΄, σελ. 263) και να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις.

α) Γιατί το 1054 θεωρείται ως ημερομηνία του σχίσματος των δύο εκκλησιών;
β) Ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές των γεγονότων που οδήγησαν στο σχίσμα;
γ) Ποια στοιχεία της προσωπικότητας τους έκαναν δύσκολη την επίτευξη μιας συμφωνίας;


 Εργασία

1. Αφού διαβάσετε το παράθεμα από το σχολικό βιβλίο «Επιστολή Μ. Κηρουλάριου για τις διαφορές με τους Λατίνους», να επισημάνετε ποιες είναι οι βασικότερες διαφορές των δύο Εκκλησιών, σύμφωνα με τη γνώμη του πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης.

Επιστολή του Μιχαήλ Κηρουλαρίου για τις διαφορές με τους Λατίνους

     Πρέπει να ξέρεις ότι οι Ρωμαίοι δεν έχουν χτυπηθεί από ένα μόνο βέλος (πλάνη), δηλ. τα άζυμα, αλλά πολλά και διάφορα βέλη, που πρέπει να απομακρύνουμε.

    [...] Στο άγιο σύμβολο [της Πίστεως] κάνουν την ακόλουθη κακόβουλη και επικίνδυνη προσθήκη: «Και εις το Πνεύμα το άγιον, το κύριον και ζωοποιόν, το εκ του Πατρός και Υιού εκπορευόμενον.

    [...] Οι επίσκοποι τους φοράνε δαχτυλίδι στο χέρι τους, σαν να έχουν τάχα παντρευτεί την εκκλησία, και λένε ότι φοράνε τον αρραβώνα. Επιπλέον, πηγαίνουν στον πόλεμο και βάφουν τα χέρια αλλά και τις ψυχές τους με αίμα, φονεύοντας και φονευόμενοι.

Acta et scripta [...] de controversio ecclesiae Graecae et Latinae [...], έκδ. C. Will, Λειψία-Marburg 1861, 180-182.



2. Αφού διαβάσετε το παράθεμα από την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (τομ Η΄, σελ. 263)   να επισημάνετε τις διαφορές των δύο εκκλησιών,  σύμφωνα με τη γνώμη της παπικής πρεσβείας.

Τελικά, ποια νομίζετε ότι ήταν τα βαθύτερα αίτια που οδήγησαν στο Σχίσμα των δύο Εκκλησιών;